امروز : شنبه, 02 بهمن 1395

21 ژانویه 1941، تولید صنعتی منیزیم

IMAGE

منیزیم (Mg) نخست از آب دریا با استفاده از فرایند الکترولیز استخراج گردید. منیزیم سبکترین عنصر ساختاری...

ادامه مطلب...

گرافن

IMAGE

اگر چه کربن می تواند با پیوند برقرار کردن با چهار اتم  یک شبکه ی سه بعدی در الماس را ایجاد کند ، اما وقتی کربن با سه اتم کربن پیوند برقرار میکند یک ورقه ی دوبعدی ایجاد می شود .  این ورقه ها را گرافن می نامند .

...

ادامه مطلب...

ویتامین آ

IMAGE

ویتامین آ

رتینول یا ویتامین A یکی از ویتامینهای محلول در چربی می‌باشد. ویتامین A از ترکیباتی به نام رتینوئیدها ساخته می‌شود که فرمهای فعال ویتامین A هستند و در طبیعت به چند صورت موجود می‌باشند. در طبیعت...

ادامه مطلب...

نایلون 6

IMAGE

نایلون 6 یکی از اعضای خانواده ی پلیمرهای ترموپلاستیک نایلونی است که به نام پلی آمید شناخته می شوند. نایلون 6 نخستین بار توسط پول اسکلاک تولید شد. نایلون 6 یکی از پرکاربرد ترین پلیمرها است. الیاف نایلون 6 بسیار محکم...

ادامه مطلب...

سوربیتول

IMAGE

سوربیتول یک الکل پلی هیدریک می باشد و در طبیعت به طور گسترده ای توزیع شده است غنی ترین منبع سوربیتول دانه های سماق کوهی (Rowan or maintain Ash berry) می باشد . اما فراورده طبیعی و دست نخورده آن از نظر تجارتی ارزشی ندارد .این ماده...

ادامه مطلب...

اسید کربنیک

IMAGE

اسید کربنیک در نتیجه واکنش دی‌اکسید کربن و آب تولید می‌شود.

  ادامه مطلب...

تترامتيل سيلان (TMS)

IMAGE

تترامتيل سيلان (TMS) يا 4(CH3)Si در مطالعات پروتوني رزونانس مغناطيسي هسته NMR به عنوان استاندارد دروني استفاده مي‌شود.

ادامه مطلب...

پرفلوئورو اکتانوئیک اسید

IMAGE

پرفلوئورو اکتانوئیک اسید PFOA یا پنتادکافلوئورو اکتانوئیک اسید یک مایع بی رنگ با دمای جوش در حد 189 – 192 درجه سانتی گراد می باشد. این ماده به طور گسترده به عنوان یک سورفاکتانت در پلیمریزاسیون امولسیون...

ادامه مطلب...

هیدروژن سولفید

IMAGE

هیدروژن سولفید (H2S) گازی بی رنگ و متراکم می باشد. در غلظت کم بوی تخم مرغ آب پز داشته و در غلظت بالا به شدت سمی بوده و حتی دارای قابلیت انفجار است. این گاز در طبیعت...

ادامه مطلب...

فورانیول عامل بوی توت فرنگی

IMAGE

فورانیول ترکیبی طبیعی با اتمهای اکسیژن در گروه عاملی کتون، هیدروکسیل و اتر می باشد. این ترکیب در ابتدا به عنوان ماده بوی توت فرنگی شناخته شد اما در سایر مواد غذایی...

ادامه مطلب...

مجله علمی ـ خبری کمیکا فروردین ماه 1395

IMAGE

در این شماره می خوانید:

>> گرمایش زمین: یخچالهای طبیعی نیوزلند بیست درصد کوتاه تر شده اند

>> روش تازه محققان برای درمان سکته مغزی

>> خزانه جهانی برای نگهداری بذرهای کشاورزی در قطب شمال

>> استفاده از امواج فراصوتی برای بهبود کیفیت نان

ادامه مطلب...

مواد فعال کننده سطحی یا سورفاکتانت ها

در حدود سال 1930 میلادی رابطه ای جالب بین خواص فیزیکی و شیمیایی محلول مواد فعال کننده سطحی و غلظت آن ها در محلول ارائه گردید، که بیانگر تغییرات ناگهانی در خواص فیزیکوشیمیایی این محلول ها در محدوده کمی از غلظت بود. این تغییرات به تجمع مولکول های دو خصلتی نسبت داده شده و مفاهیمی نظیر مایسل و غلظت بحرانی برای آن ها مطرح گردید.

مولکول های قطبی فعال کننده سطحی در محلول های بسیار رقیق به صورت مونومر هستند. ممکن است دیمرها و تریمرها نیز حضور داشته باشند. وقتی غلظت مولکول های مواد فعال کننده سطحی به مقدار مناسب برسد تجمع خودبخود اتفاق افتاده، مایسل ها تشکیل می شوند. در این تجمع قسمت آب گریز در مرکز مایسل است، و در حاشیه گروه های قطبی با سطح آب برهم کنش کرده، به وسیله تعدادی مولکول های آب هیدراته می شوند.

بسته به ساختار شیمیایی این مولکول ها، مایسل ها می توانند کاتیونی، آنیونی، دویونی یا غیر یونی باشند. این مایسل ها به شکل کروی در سرتاسر حلال پراکنده می شوند. شکل فرضی آن ها مانند توپ کروی است که زیر میکروسکوپ به شکل کره­های پرزدار مشاهده می شود. اندازه و شکل مایسل به ساختار مولکول های فعال کننده سطحی و آرایش فضایی آن بستگی دارد.

 

سورفکتانت ها (مواد فعال کننده سطحی)

اصطلاح سورفکتانت مشتق شده از عبارت عوامل فعال کننده سطحی Surface Active Agents توسط Coined در سال 1950 برای توصیف مواد آلی با ویژگی های خاص در ساختار و خواص، مورد استفاده قرار گرفت.

سورفکتانت ها (مواد پاک کننده) ترکیبات آلی هستند که وقتی با غلظت کم به یک مایع اضافه می شوند، خواص سطحی مایع را تغییر می دهند. ساختار کلی یک سورفکتانت شامل یک قسمت هیدروفیلی یا آبدوستی و یک قسمت هیدروفوبی یا آبگریزی است.

 

بنابراین مواد فعال کننده سطحی به سری موادی اطلاق می شود که پس از انحلال در آب تمایل به جمع شدن در سطح دارند. افزودن این مواد به آب باعث کاهش کشش سطحی آب می شود. این مواد دارای یک گروه آب دوست موسوم به سر (Head) و یک زنجیره آب گریز موسوم به دم (Tail) مطابق شکل فوق هستند.

علاقه و تنفر آب از سر و دم مولکول های فعال سطحی بستگی به نوع گروه قطبی و اندازه و چگونگی آرایش مولکول ها در زنجیره ی هیدروکربنی دارد. گروه دم معمولاً از زنجیره های طویل بدون شاخه یا
شاخه دار آلکیلی به طول 8 تا 20 کربن، زنجیره های طویل بدون شاخه یا شاخه دار بنزنی به طول 15 تا 18 اتم کربن تشکیل شده است.

گروه سر در مولکول ماده فعال سطحی می تواند بدون بار قطبی و یا یونی باشد. در فعال کننده های یونی به منظور خنثی کردن گروه سر، یک یون دارای بار مخالف نیز حضور دارد. این مواد را از آن جهت عامل فعال سطحی می نامند که غلظت کمی از آن ها در یک سیستم انرژی آزاد سطح تماس بین فازهای موجود در آن را تغییر می دهد.

 

 

طبقه بندی مواد فعال کننده سطحی

مواد فعال کننده سطحی را می توان براساس ساختمان و طبیعت گروه سر در آنها به دسته های زیر تقسیم کرد:

الف) مواد فعال کننده سطحی آنیونی

دسته ای از مواد فعال کننده سطحی هستند که قسمت قطبی مولکول را یک آنیون تشکیل می دهد، یعنی گروه سر در آن ها دارای بار منفی است. نمک های قلیایی خاکی اسیدهای کربوکسیلیک، نمک های استری اسید سولفوریک و اسید فسفریک از این دسته اند و از مهمترین آن ها می توان به ترکیب سدیم دو دسیل سولفات مانند شکل زیر اشاره نمود:

 

 

ب) مواد فعال کننده ی سطحی کاتیونی

دسته ای از مواد فعال کننده سطحی هستند که قسمت قطبی مولکول را یک کاتیون تشکیل می دهد، یعنی گروه سر در آن ها دارای بار مثبت است. نمک های سولفونیم و نمک های آمین ها از این جمله هستند. مشهورترین این نوع فعال کننده CTAB یا ستیل تری متیل آمونیوم برومید می باشد.

 

ج) مواد فعال سطحی غیر یونی

در این مجموعه از سورفاکتانتها، گروه سر فاقد بار الکتریکی بوده و اغلب از مشتقات پلی اکسی اتیلن و پلی پروپیلنی تشکیل شده است. پلی اکسی اتیلن تترا اکتیل فنیل اتر یا تریتون X-100 با شکل و ساختار زیر از متداولترین این نوع سورفاکتانت ها می باشد.

 

 

1-6-4- مواد فعال کننده سطحی دو خصلتی

در این نوع سورفاکتانت، بخش قطبی مولکول شامل هر دو بار الکتریکی مثبت و منفی است. این مواد در اکثر
حلال های آبی نامحلول بوده و دارای خاصیت جذب بر روی سطوح باردار می باشند. بسته به pH محلول می توانند به عنوان معرف هایی با سطح فعال آنیونی، کاتیونی یا غیریونی عمل نمایند و به دو دسته تقسیم می شوند:

 

1- مواد فعال کننده های سطحی دو خصلتی حساس به pH

مواد فعال کننده کربوکسیلاتی ایمیدازول از این دسته هستند. این دسته از مولکول ها در pH پایین، خواص کاتیونی و در pH بالا، خواص آنیونی از خود نشان می دهند، ولی در نقطه ایزوالکتریک عموماً به شکل زوج یون حضور دارند. n – دی متیل – n و n – (کربوکسی متیل) اکتیل آمونیوم یک نمونه از این نوع سورفاکتانت می باشد.

 

2- مواد فعال کننده های سطحی دو خصلتی غیرحساس به pH

سولفوبتانین ها از این دسته بوده و در کلیه محیط ها به شکل دو یون حضور دارند. بعضی معرف های فعال کننده سطح در طبیعت یافت می شوند مانند: دی آلکیل گلیسریل، داروهایی همچون فنوتیازین مانند کلرپرمازین نیز جزء این دسته مواد هستند. لسیتین یک نمونه از این نمونه سورفاکتانت با ساختار زیر می باشد.

 

 

 


دانشنامه تخصصی شیمی ـ کمیکا

دکتر عبدالرضا خواجه زاده


 

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی

  • شیمی عمومی
  • طیف سنجی
  • جداسازی و کروماتوگرافی
  • الکتروشیمی
  • شیمی آلی
  • محیط زیست
  • تقویم شیمی
  • مولکول شیمی
  • طیف سنج جرمی
  • شیمی فیزیک
  • شیمی مواد غذایی
  • نانوشیمی
  • شیمی و کامپیوتر
  • شیمی تجزیه
  • مجله علمی ـ خبری کمیکا
  • دانلودها
  • سم شناسی

جدیدترین مطالب

آمار سایت

262684
امروز
دیروز
هفته جاری
هفته گذشته
ماه جاری
ماه گذشته
بازدید کل
467
744
5940
249580
19772
27664
262684

آی‌پی شما: 54.166.75.80
امروز: شنبه، 02 بهمن 1395 - ساعت: 05:11:49